mapa strony

Z ostatniej chwili
  • 22 lutego br. w sali konferencyjnej Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Strzyżowie odbędzie się XVII sesja Rady Powiatu w Strzyżowie   |   W programie przewidziano m.in. ocenę stanu bezpieczeństwa publicznego w powiecie strzyżowskim w roku ubiegłym   |   22 lutego – Środa Popielcowa   |   20 lutego br. rozpoczął się "Tydzień Pomocy Ofiarom Przestępstw"   |   W tym czasie w siedzibie Prokuratury Rejonowej w Strzyżowie pokój nr 6 w godzinach od 8.30 do 14.00 prowadzone będą dyżury w celu udzielenia porad i informacji osobom pokrzywdzonym   |   Do dyspozycji osób pokrzywdzonych przestępstwem będą również policjanci, którzy pełnić będą dyżury od 22 do 25 lutego br. w godzinach od 10.00 do 18.00 w Komendzie Powiatowej Policji w Strzyżowie, przy ul. Andersa 2, pokój nr 12 i 28 lub pod nr tel. 17 2765310   |   Ponadto w pomieszczeniach recepcyjnych KPP w Strzyżowie będą dostępne m.in.: plakaty, ulotki informacyjne, poradniki dla ofiar przestępstw oraz informatory z instytucjami udzielającymi pomocy   |   W czytelni Biblioteki Publicznej Gminy i Miasta Strzyżów w dniu 23 lutego br. zaplanowano spotkanie organizacyjne Dyskusyjnego Klubu Książki   |   W sobotę 25 lutego 2012 r. na stadionie GOSiR we Frysztaku na wszystkich miłośników śniegu czeka wiele atrakcji, w tym m.in.: lepienie bałwanów, śnieżna bitwa oraz zabawy i konkursy z nagrodami   |   Z kolei w niedzielę (26.02) w GOSiR Frysztak odbędzie się Międzynarodowy Indywidualny Turniej Szachowy o Mistrzostwo Gminy Frysztak, a na małym, strzyżowskim stoku CSTiR „Puchar Strzyżowa w narciarstwie zjazdowym i snowboardzie”   |   Na młodych naukowców czeka kolejna, szósta już edycja Politechniki Dziecięcej   |   Politechnika Dziecięca adresowana jest do dzieci w wieku 7 – 12 lat (uczniowie szkół podstawowych), które będą uczestniczyć w wykładach organizowanych przez wykładowców Politechniki Rzeszowskiej jak i specjalistów z zewnątrz   |   Rodzice od 27 lutego na stronie Politechniki Rzeszowskiej w specjalnej zakładce mogą rejestrować kandydatów   |   Szczegółowe informacje pod adresem: /pd.prz.edu.pl/aktualnosci/
Pogoda w Strzyżowie
12 14 16
16
 

Zabytki kultury materialnej powiatu strzyżowskiego

 

GMINA CZUDEC:

 

ZABYTKOWY UKŁAD URBANISTYCZNY W CZUDCU - W centrum Czudca w południowej i północnej stronie rynku zachowały się resztki małomiasteczkowej, drewnianej zabudowy z XIX wieku. Domy w większości zwrócone szczytami do ulicy, niekiedy z podcieniami, stwarzają niepowtarzalne, drewniane ciągi urbanistyczne. 

 

SANKTUARIUM Matki Bożej Łaskawej w Czudcu - Matki Pocieszenia - W 1427 r. król Władysław Jagiełło nadaje Czudcowi prawa miejskie. Od strony administracji kościelnej, o Czudcu jako parafii mówi się już w 1326 r. W tym to roku kroniki krakowskie wspominają o Czudcu, że był najdalej wysuniętą parafią w diecezji krakowskiej. W tym czasie istniał już kościół św. Marcina na wzgórzu cmentarnym oraz cmentarz. W XV w. ówczesny dziedzic Czudca Mikołaj Strzyżowski buduje z zachodniej strony rynku drugi kościół św. Zofii (obecne sanktuarium) w którym skoncentrowało się życie religijne. Wyniesienie kościoła do godności sanktuarium oraz ukoronowanie słynącego łaskami obrazu matki Bożej Łaskawej, Królowej Różańca Świętego miało miejsce 8 września 2002 r. Koronacja przebiegła pod przewodnictwem ordynariusza rzeszowskiego ks. Bpa Kazimierza Górnego, pomocniczego ks. Bpa Edwarda Białogłowskiego, biskupów przemyskiego, sandomierskiego, zamojsko-lubaczowskiego oraz 400 osobowej grupy kapłanów. W uroczystości wzięła udział ponad 20-tysięczna rzesza wiernych. 

 

ZESPÓŁ PARKOWO - PAŁACOWY W CZUDCU - Historia dworu nie jest dokładnie znana. Powstał zapewne w XVI wieku. Gdy w XVIII wieku rodzina Grabieńskich wybudowała pałac, dotychczasowa rezydencja znacznie podupadła na znaczeniu i zaczęła pełnić funkcję lamusa lub skarbczyka. Dziś w pałacu mieszczą się głównie sale dydaktyczne Zespołu Szkół w Czudcu. Majątek dworski stoi w dawnym parku, na wschodnim krańcu wsi. Łatwo do niego trafić - park i zabudowania są dobrze widoczne na północ od drogi do Rzeszowa. Dwór jest dość obszerną, piętrową budowlą. Jego plan zbliżony jest do kwadratu. ściany są otynkowane, dach dworu jest czterospadowy. We dworze nie zachowało się wiele elementów architektury renesansowej. Z zewnątrz trudno się dopatrzyć renesansowej rezydencji. Wnętrze kryje sklepienia kolebkowe na parterze i drewniane stropy na piętrze. Najciekawszą (nawet rewelacyjną) pozostałością są malowane deski stropowe piętra. Wzory są być może oryginalne, z przełomu XVI/XVII wieku. Przedstawiają typowe dla tamtych czasów kompozycje ornamentalne. Dwór stoi obok obszernego pałacu obecnie wchodzącego w skład obiektów szkolnych. Warto także zwrócić uwagę na dworską oficynę z XVIII wieku. Całość założenia otacza park.

 

BUDYNEK SYNAGOGI ŻYDOWSKIEJ W CZUDCU - obiekt murowany, podpiwniczony, wzniesiony w XVIII w. w północno - wschodniej części czudeckiego rynku. Obecnie siedziba Gminnej Biblioteki Publicznej. 

 

WYKOPALISKA ARCHEOLOGICZNE W CZUDCU - zamek w Czudcu położony na wzgórzu nad Wisłokiem zwanym Zamczyskiem jest jednym z później odkrytych zamków w Polsce. Dokonał tego prof. G. Leńczyk dopiero w 1955 roku. A wszystko dlatego, że mury z zamku zachowały się tylko pod powierzchnią ziemi. Do niedawna można było je oglądać w dwóch niewielkich wykopach archeologicznych, obecnie tych wykopów jest już kilka. Badania doprowadziły do odkrycia murów z dwóch faz chronologicznych - fragmenty murów średniowiecznych oraz narożniki i pozostałości baszty z XVI w. Baszta ma sześć metrów średnicy i jest sześciokątna. Długość zamku określono na 50 m. Do zamku idzie się pod górę wąwozem, który jest zachowaną, oryginalną drogą dojazdową. Legenda mówi że w lochach zamku czudeckiego przetrzymywano zbójów napadających na kupców. Gdy pewnego razu pod zamek podeszły hordy tatarskie (co zdarzało się wielokrotnie w historii Czudca), a kasztelan był nieobecny, dowództwo objęła jego żona Zofia. Widząc ogromną przewagę napastników, postanowiła posłużyć się podstępem. Obiecała więźniom, że ich winy zostaną darowane, jeśli uda im się zabić przywódcę Tatarów. Przystał na to tylko jeden więzień i uzbrojony w kuszę zaczaił się koło zamku. Gdy Tatarzy na czele ze swoim wodzem rozpoczęli szturm, ukryty w krzakach więzień ugodził go strzałą w pierś. Zaskoczeni napastnicy wycofali się i ruszyli w stronę Strzyżowa, który doszczętnie spustoszyli, zamek jednak cudem ocalał. Stąd też wg legendy powstała nazwa Czudec (od słowa: cud). Podczas prac archeologicznych natrafiono na pokaźny zbiór kafli renesansowych, które pięknem i jakością wykonania nie odbiegają od podobnych kafli z Krakowa i innych większych ośrodków miejskich tamtego okresu. 

 

ZESPÓŁ PARKOWO - DWORSKI W NOWEJ WSI CZUDECKIEJ - Obiekt zbudowano w I połowie XIX w. jako dwór parkowy, klasycystyczny. Przebudowano w końcu w. XIX w okresie eklektyzmu. Starsza część wybudowana z cegły i kamienia, nowsza z cegły. Pierwotnie był to obiekt parterowy na planie prostokąta, przykryty dachem czterospadowym, z długą kalenicą północ - południe i podcieniem od strony południowej. W końcu XIX w. od strony zachodniej dobudowano budynek jednopiętrowy przykryty dachem czterospadowym na planie kwadratu, połączony z częścią starszą parterową przewiązką. Część parterowa nosi ślady gruntownej przebudowy i adaptacji z czasu rozbudowy: są to eklektyczne drewniane kroksztyny podtrzymujące okap dachu od strony wschodniej, pięcioboczny ganek, balustrada w podcieniu i stolarka wewnętrzna. Wewnątrz dworu znajdowało się szesnaście izb mieszkalnych i pięć innych pomieszczeń, w większości budynek jest podpiwniczony. Budynek jest zlokalizowany w ciekawym parku, obecnie odrestaurowanym. W pobliżu na skraju parku ciekawa kapliczka drewniana Św. Jana Nepomucena. 

 

DWÓR JAROCHOWSKICH W BABICY Obecnie obiekt Domu Pomocy Społecznej. Został wzniesiony na przełomie XIX i XX wieku. Urodziła się w nim Maria Jarochowska (1918-1975), pisarka, autorka m.in. „Dziadowskiej miłości". Obecnie obiekt używany jako dom pomocy społecznej z odrestaurowanym parkiem, położony przy drodze głównej Babica- Warzyce, w pobliżu linii kolejowej Rzeszów - Jasło i rzeki Wisłok.

 

GMINA FRYSZTAK:

.

KOŚCIÓŁ PARAFIALNY WE FRYSZTAKU - świątynię wzniesiono w 1927 r. Ogromne zasługi w powstanie kościoła wniósł ówczesny proboszcz parafii Frysztak Ksiądz Prałat Wojciech Blajer. Podczas okupacji niemieckiej frysztacki kościół - ze względu na swoje położenie na widocznym z oddali wzniesieniu - uległ poważnym zniszczeniom. Dachówka zupełnie spadła z dachu, w kościół trafiło około 80 pocisków artyleryjskich. W trzech miejscach gruby mur bocznych ścian został na wylot przebity. Zniszczony został dach blaszany, połamane krokwie i belki. Do remontu kościoła ksiądz Blajer przystąpił w czasie działań wojennych, w październiku i listopadzie 1944 r. Po wojnie odremontowano całą świątynię. Murowany, trzynawowy o zwartej bryle stoi przy wschodnim stoku wzniesienia, na północ od rynku. Nad całą zabudową góruje pięćdziesięciometrowa, cylindryczna wieża, mieszcząca w przyziemiu główne wejście. Po obu jej stronach, na górnych bokach ściany frontowej, umieszczone są rzeźby kamienne św. Marka i św. Jana. Obejście świątyni, uporządkowane i harmonijnie zespolone ze stylem budowli wspomaga i uzupełnia architekturę. W jasnym, ze smakiem urządzonym, odnowionym wnętrzu, umieszczono część zabytkowego wyposażenia pochodzącego z pierwotnej świątyni. W nawie środkowej znajduje się ołtarz główny w stylu regencji z 1753 r., ufundowany przez proboszcza Andrzeja Ankiewicza, odnowiony w 1784 roku staraniem kolejnego proboszcza Michała Duvall. Pole środkowe zdobi barokowy krucyfiks (1650 r.), niewielkich rozmiarów przedstawienie uderza ekspresją, wyczuwalnym cierpieniem wyrzeźbionego ciała Zbawiciela. Krucyfiks otacza dekoracja w formie udrapowanej kotary i liczne wota. W zwieńczeniu ołtarza znajduje się współczesny mu obraz Narodzenia Matki Boskiej. 

PLAC ŚW. FLORIANA WE FRYSZTAKU - Odrestaurowany plac w zachodniej części centrum Frysztaka z figurą św. Floriana. Frysztak był kilkakrotnie spalony. Dlatego od wieków posiadał pomniki świętego, który miał chronić mieszkańców przed pożarami. Obecna figura powstała w 1901 r. W jej otoczeniu odnowiony plac z ławeczkami i deptakowym założeniem.

ZESPÓŁ SCHRONU KOLEJOWEGO Z OKRESU II WOJNY ŚWIATOWEJ W STĘPINIE - CIESZYNIE. Wiosną 1940 r. Naczelne Dowództwo Wojsk Lądowych hitlerowskiego Wehrmachtu wybrało Podkarpacie na lokalizację jednej z wysuniętych kwater dowodzenia, przygotowanych dla kierowania operacją zmierzającą do opanowania ZSRR. Jeden z głównych obiektów zlokalizowano we wsi Stępina. Prace budowlane rozpoczęto w lecie 1940 r. Projektowanie i wykonawstwo spoczywało na największej niemieckiej organizacji budowlanej - Organizacji Todta. Dla zamaskowania rzeczywistego przeznaczenia inwestycji, oficjalnie przedsięwzięcie zarejestrowano jako budowę jednego z zakładów dla berlińskiej firmy chemicznej "Askania - Werke". Plac budowy objęty był ścisłą ochroną wojskowo-policyjną i dostęp do wznoszonych schronów żelbetonowych mieli tylko upoważnieni Niemcy. Łącznie zatrudnionych było ok. 3-6 tysięcy ludzi. Budowę zakończono w lecie 1941 r. Zespół schronów w Stępinie to obiekty uknikatowe na skalę europejską. Główny obiekt zespołu to ponad 400-metrowy schron dla pociągów sztabowych. Tory kolejowe wiodły tu od stacji w Wiśniowej. 27 lipca 1941 roku odbyło się w tym podległym Wehrmachtowi "Obiekcie Południowym Führera" spotkanie Hitlera z Mussolinim. Do dziś wiele pomieszczeń, zalanych wodą, jest niezbadanych. 

 

LUBLA - gm. Frysztak. Kościół parafialny p.w. Św. Mikołaja Biskupa w Lubli objęty jest ścisłą ochroną konserwatorską. Zaliczony do jednego z cenniejszych przykładów późnogotyckiego drewnianego budownictwa sakralnego. Kościół posiada duże walory zabytkowe, krajobrazowe i turystyczne, jest zabytkiem grupy I, budowlą drewnianą, krytą gontem, niewiele ustępującą pod względem architektonicznym takim obiektom, jak kościół w Haczowie i Bliznem. Świątynię ufundowano ok. połowy XV wieku. Została zbudowana "na zrąb" z drewna modrzewiowego, na podmurówce kamiennej. W 1793 roku do głównej bryły kościoła dobudowano wieżę o konstrukcji słupowej, która po wojennych zniszczeniach została w 1995 r. pieczołowicie zrekonstruowana. Na uwagę zasługują cenne obrazy: w lewym ołtarzu obraz Chrystusa Męża Boleści z Matką Boską, gotycki, z ok. połowy XV wieku, dwa obrazy późnogotyckie w ołtarzu głównym - Matki Boskiej z Dzieciątkiem i patrona kościoła św. Mikołaja oraz obrazy św. Anny Samotrzeć i św. Joachima w ołtarzu prawym. Godna uwagi jest także rokokowa, bogato rzeźbiona ambona z 1778 r. i konfesjonał z II poł. XVIII w. W wieży kościoła na ścianie południowej umieszczona jest główka Chrystusa pochodząca z krucyfiksu, który znajdował się tu przed wojną. Upamiętnia ona cudowne zdarzenie - podczas ostrzału artyleryjskiego Lubli w styczniu 1945 r. wybuch pocisku zniszczył krucyfiks, a głowa Ukrzyżowanego, nienaruszona wbiła się w drewnianą ścianę. W przykościelnej dzwonnicy znajduje się gotycki dzwon z końca XV wieku. Obok kościoła stoi plebania wybudowana w 1911 r. na miejscu poprzednich - drewnianych i murowanych, które towarzyszyły kościołowi prawie od początku jego istnienia. 

GOGOŁÓW - gm. Frysztak. Drewniany kościół p.w. Św. Katarzyny, wzniesiony w 1672 roku przez Stanisława Charchułowicza. Jest jednym z najcenniejszych zabytków na tym terenie. Niewielka świątynia o szlachetnych proporcjach i skromnej, typowej dla tego budownictwa architekturze pomimo licznych remontów zachowała urok i klimat XVII wiecznej budowli. Jednonawowy kościół z węższym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium, wieżą zachodnią i dwiema niższymi dobudówkami - zakrystią i kruchtą południową nakrywa stromy, kryty gontem dach. Wewnątrz świątyni podziwiać można XVII wieczny, barokowy ołtarz główny, zdobią go rzeźby św. Katarzyny, Marii Magdaleny, Jakuba i Joachima oraz malowane przedstawienia św. Katarzyny, nieco skromniejsze ołtarze boczne, kolekcję zabytkowych sprzętów kościelnych oraz późnogotycką, kamienną chrzcielnicę z XVI w., ambonę i prospekt organowy z XVIII w. Świątynię otacza mur wzniesiony w XIX w. W jego ciąg od zachodu wkomponowano dzwonnicę. Na cmentarzu po przeciwnej stronie drogi m.in. zabytkowa kaplica Denkertów - właścicieli wsi i grób powstańca listopadowego, generała polskiego i belgijskiego Ignacego Kruszewskiego.

 

DWÓR W KOBYLU - Wzniesiony w latach 1922 - 1923 na miejscu starego, pochodzącego prawdopodobnie z I poł. XIX w. Pierwotny dworek znajdował się kolejno w posiadaniu Golczewskich, do 1920 roku Bielińskich, zaś obecny Edmunda Bohaczka, a następnie jego córki Emilii Liszcz. Z pierwotnego budynku zachowały się piwnice sklepione kolebkowo. Dwór otoczony jest resztkami parku z pozostałościami starego drzewostanu: dęby, lipy, akacje, graby. Obok dworku stoi niski budynek średnich rozmiarów, kryty czerwoną dachówką, w tym budynku od 1930 roku do końca II wojny światowej mieścił się bardzo dobrze funkcjonujący zakład serowarski.

GMINA NIEBYLEC:

 

ZABYTKI NIEBYLCA WRAZ Z KOŚCIOŁEM PARAFIALNYM - Początki tutejszego dworu sięgają XVI wieku. Był kilkakrotnie przebudowywany, ostatni raz pod koniec wieku XIX. Dwór widoczny jest wśród drzew, na stromym stoku wzgórza. Ma kształt spłaszczonej litery T, skierowanej podstawą ku południowi. Dolna część jest ceglana, górna drewniana. Całość nakrywa blaszany dach. Pozostałości drewnianych elementów ozdobnych świadczą, że dwór został przebudowany w modnym stylu "szwajcarskim". Wnętrza puste i zniszczone. Warto podjąć wysiłek przedarcia się przez pokrzywy od pd.-wschodu, by obejrzeć bodaj jedyny fragment dawnej kamieniarki, kamienne nadproże z herbem właścicieli, w kształcie litery "W". Budowę obecnego kościoła, pod wezwaniem Znalezienia Krzyża świętego i Wniebowzięcia N.M.P., rozpoczęto 8 września 1936 roku. Przed przystąpieniem do budowy rozebrano część starego kościoła. Został poszerzony teren placu kościelnego, przez zakupienie działki u Teofila Wójciaka zamieszkałego w USA. Kościół został zbudowany według projektu inż. Tadeusza Mulickiego, architekta z Rzeszowa. Prace, które zakończono w 1943 roku, nadzorował inż. Józef Urbanik ze Strzyżowa. Organy kościelne zostały wykonane przez organomistrzów: Feliksa Mazura i Władysława Kroka z Połomi. Pierwsze malowanie polichromią było wykonane w 1958 roku przez Stanisława Konarskiego i Franciszka Frączka z Krzemienicy. Konsekracji kościoła dokonano w 1956 roku. Bryła budowli jest mocno rozczłonkowana, dominantę stanowi kopuła o przekroju wysmukłym, półeliptycznym, na tamburze, wzniesiona na przecięciu nawy z transeptem. Fasada zachodnia, w której znajduje się główne wejście do kościoła, flankowana jest dwiema przysadzistymi wieżami. Wewnątrz oglądać można elementy starego wyposażenia, pochodzące z pierwotnego kościoła: krucyfiks w polu środkowym głównego ołtarza z połowy XVII w., późnobarokowe ołtarze boczne, chrzcielnicę drewnianą z XVII w., rzeźby i obrazy. 

 

BUDYNEK SYNAGOGI ŻYDOWSKIEJ W NIEBYLCU - W 1977 r. adaptowano dla potrzeb biblioteki budynek dawnej synagogi, wykorzystywanej jako magazyn nawozów. Budynek ten służy bibliotece do chwili obecnej. Amatorów zwiedzania dawnej synagogi żydowskiej nie brakuje. świadczą o tym liczne wycieczki z całego świata, odwiedzające co roku Niebylec. Bibliotekę odwiedzały już wycieczki z Niemiec, Francji, Anglii, Stanów Zjednoczonych i Izraela. Dla wielu zwiedzających, często mających w Niebylcu rodzinne korzenie, jest to ogromne przeżycie. Pamiętają bowiem Niebylec i okolice z lat dzieciństwa, lub słyszeli o tym miejscu ze wspomnień dziadków czy rodziców. We wnętrzu pięknie zachowane fragmenty polichromii z hebrajskimi napisami i słynnym lewiatanem.

 

LUTCZA. Cennym zabytkiem Lutczy jest drewniany kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NP Marii wzniesiony ok. 1464 r. Trójnawowy, wzniesiony w tradycji późnogotyckiej, z bogatym detalem ciesielskim. W początkach XVI wieku przy prezbiterium dobudowano murowaną zakrystię. W następnym stuleciu przy kościele stanęła wieża, która najprawdopodobniej spłonęła już podczas pożaru świątyni w 1670 r. Remontowana w XVII/XVIII w. Wykonano wówczas strop z fasetą, który w nawie wsparto na słupach. Niektóre rozwiązania architektoniczne (okna) unikalne w skali europejskiej.

KOŚCIÓŁ PARAFIALNY W POŁOMII - Połomia - wieś w dolinie Gwoźnicy na Pogórzu Dynowskim założona w 1346 r. Kościół parafialny p.w. św. Mikołaja w Połomi, murowany z kamienia, wzniesiony w 1577 r. z pozostawieniem dawnej zakrystii z około połowy wieku XV, należy do najstarszych i najcenniejszych zabytków na Podkarpaciu. Objęty jest ścisłą ochroną konserwatorską. Z pierwotnego, najstarszego wyposażenia wnętrza zachowany został tryptyk gotycki, o unikatowej wartości, którego konserwację przeprowadzono w latach 1997 - 1999. Wystrój wnętrza świątyni kształtują głównie barokowe XVIII wieczne ołtarze (główny i 2 boczne), ambona, XVII wieczne żelazne kute drzwi do zakrystii w kamiennym, późnogotyckim portalu oraz polichromia barwna ścian i sufitu z 1913 r. autorstwa artysty malarza Alojzego Roblicha z Drohobycza. Ponadto w skład zespołu kościelnego wchodzą ogrodzenie wraz z neogotycką dzwonnicą z lat 1907 - 1913 oraz budynki murowanej plebanii i drewnianej wikarówki z poł. XIX w. Uzupełnia go pozostałość starodrzewia.

 

DWÓR W BARYCZCE - Baryczka rozciąga się w dolinie rzeki Gwoźnicy. Dwór, wzniesiony na wysokim brzegu rzeki, widoczny jest z daleka. Powstał w II połowie XVIII w., obecnie jest siedzibą szkoły. Zmiany, jakim uległ dwór w trakcie remontów i prac adaptacyjnych, pozbawiły go większości dawnych elementów. Ze starego obiektu zachował się plan wydłużonego prostokąta, ściany zewnętrzne i mansardowy dach z powiekami. Z dwóch stron otaczają go stare drzewa będące pozostałościami zniszczonego założenia parkowego. Pomimo przekształceń dwór ten zachował klimat siedziby ziemiańskiej końca XVIII w. 

 

GWOŹNICA GÓRNA - W górnej części wsi - drewniany kościół parafialny p.w. Św. Antoniego Padewskiego z 1864 r., jednonawowy. Odnowiony na przełomie wieków, rozbudowany w latach: 1923 r. (dodanie kaplicy) i 1930 (przedłużenie). W okresie ostatniej wojny proboszczem miejscowej parafii był współorganizator Placówki AK Strzyżów-Niebylec ks. Franciszek Jeleń. Z komendantem AK, a swoim parafianinem, por. Janem Chyłkiem, utrzymywał ścisły kontakt. Nad żołnierzami AK sprawował opiekę duszpasterską: spowiadał ich, rannym udzielał wiatyku, a poległym urządzał w nocy pogrzeby konspiracyjne. O wielkiej jego odwadze i patriotyzmie niech świadczy fakt, że w Wielki Piątek 1944 r. pozwolił, aby straż przy Bożym Grobie pełnili żołnierze AK, w pełnym umundurowaniu i uzbrojeniu. 

 

GWOŹDZIANKA - Drewniana cerkiew z XVIII w. pod wezwaniem św. Kosmy i Damiana. Po wojnie została zamieniona na kościół rzymsko - katolicki, zlikwidowano podówczas zabytkowy ikonostas, przykryto boazerią polichromię ścian wewnętrznych. O cerkiewnym przeznaczeniu przypomina piękna, sześcioboczna, zakończona baniastym hełmem wieżyczka na sygnaturkę. 

 

BLIZIANKA - Cerkiew drewniana z XVIII w. o częściowo odrestaurowanych ścianach zewnętrznych, krytych gontem. 

 

MIASTO I GMINA STRZYŻÓW: 

 

ZABYTKOWY UKŁAD URBANISTYCZNY W STRZYŻOWIE - Wokół rynku usytuowane są kamieniczki, w większości przebudowane w II połowie lat pięćdziesiątych. Na jednej z kamienic tablica pamiątkowa informuje, że urodził się tu Wilhelm Zajączkowski (1836 - 1909), wybitny farmakolog, autor licznych prac naukowych z tej dziedziny. W kamieniczce znajdowała się apteka w której pracował Zajączkowski. W zabytkową architekturę rynku, utrzymującego klimat małego, galicyjskiego miasteczka, wpisuje się charakterystyczny, gotycki rysunek wieży - dzwonnicy kościelnej, nakrytej stożkowatym hełmem. Na północnych obrzeżach miasta znajduje się XIX wieczna, neogotycka, murowana, z cegły, z kamienną dekoracją architektoniczną kaplica cmentarna p.w. św. Michała, wzniesiona staraniem Konstancji Dydyńskiej. Z innych obiektów o walorach zabytkowych na uwagę zasługuje budynek Sądu Rejonowego (XIX w.), obiekt "Sokoła" (1910 r.), zabudowania dworca kolejowego (XIX w.), budynek liceum (1912 r.), Ochronka Sióstr Serafitek (pocz. XX w.). 

 

PAŁAC WOŁKOWICKICH-KONOPKÓW W STRZYŻOWIE - Wybudowany końcem XIX w., zastąpił wcześniejszy, z którego zachowały się jedynie piwnice. Zbudowany na rzucie prostokąta, piętrowy, z mieszkalnym poddaszem, murowany i tynkowany stanowił kolejno własność Wołkowickich i Konopków. W 1974 r. pałac przeszedł gruntowny remont, podczas którego przystosowano obiekt do pełnienia nowej funkcji. Mieści się w nim Dom Dziecka im. Janusza Korczaka. Pałac otacza park krajobrazowy, opadający tarasowo ku południu. Założony z początkiem XIX w. z alejami, dwoma stawami i pięknymi, starymi drzewami. 

 

DWÓR DYDYŃSKICH W STRZYŻOWIE - Otoczony pozostałościami XVII w. parku, wzniesiony około 1786 r., gruntownie przebudowany w 1926 r., restaurowany m.in. w 1969 r. Obecnie mieści się w nim Społeczne Muzeum Regionalne prowadzone przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Strzyżowskiej (warto zwiedzić!) i Środowiskowy Dom Samopomocy.

 

KOŚCIÓŁ PARAFIALNY W STRZYŻOWIE pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i Bożego Ciała - Zespół kościelny stanowią: kościół oraz wieża i plebania z XV w. otoczone murem. Kościół wzniesiono w II połowie XV w. Odbudowany po pożarze w II połowie XVII w., skutkiem czego wnętrze zyskało barokowy charakter. Wieża wzniesiona w II połowie XV wieku, częściowo spalona w 1895 roku, odbudowana w 1897 roku jako murowana, z dzwonem z 1613 r.. Plebania pochodzi z 1884 r., pierwotnie kryta gontem, częściowo zniszczona podczas II wojny światowej została przebudowana w 1975 r. Kościół ten to budowla trzynawowa o długim, trójprzęsłowym prezbiterium, zamkniętym trójbocznie. Od północy przylegają do niego dwa pomieszczenia: zakrystia i skarbiec. Kościół, wzniesiony na kamiennym cokole zwieńczonym gzymsem, murowany, z kamienia łamanego, częściowo potynkowany, wzmocniony jest szkarpami dodającymi bryle powagi. Wnętrze oświetlają duże, o gotyckim wykroju, dwustronnie rozglifione okna. Wnętrze świątyni przekształcone i wyposażone przez stulecia zadziwia rozmaitością szczegółów o różnej proweniencji i odmiennych stylach współtworzących niepowtarzalny klimat wnętrza. Do najstarszych zabytków kościoła należą: kamienne portale wiodące z północnej kruchty do nawy i z prezbiterium do zakrystii (XV w.), dwa barokowe epitafia inskrypcyjne (XVII w.) oraz ołtarz główny i dwa ołtarze przy figurach międzynawowych (XVIII w.). W jednym z ołtarzy cudowny obraz Matki Bożej Strzyżowskiej przed którym m.in. 15 sierpnia 1769 r. przysięgę składali konfederaci barscy na czele z Kazimierzem Pułaskim.

 

BUDYNEK SYNAGOGI ŻYDOWSKIEJ W STRZYŻOWIE - dawna bożnica (wzniesiona w końcu XVIII w.) zajmowana jest obecnie przez Miejską Bibliotekę Publiczną. Budynek został częściowo przebudowany w latach 1961 - 1966. Bożnica murowana, tynkowana, o zaokrąglonych narożach, opięta jest z trzech stron pilastrami. Od zachodu wznosi się piętrowa, niższa od budynku przybudówka, mieszcząca pierwotnie schody prowadzące do sali kobiet. Prostokątne okna umieszczone są w głębokich wnękach. Sala modlitw podczas remontów została podzielona na dwie kondygnacje, izba szkolna na trzy pomieszczenia, w miejscu Aron Hakodeszu wybito nowe okno. Zachowała się Bima sklepiona żaglasto, na czterech potężnych filarach. 

 

TUNEL KOLEJOWY Z OKRESU II WOJNY ŚWIATOWEJ W STRZYŻOWIE - wybudowany przez Niemców w latach 1942-1943. Prowadziła do niego bocznica linii kolejowej. We wnętrzu mieścił się skład liczącego kilkadziesiąt wagonów pociągu. Niedaleko stacji PKP widnieje zarys bunkra. Podziemne przejście łączyło te dwa obiekty. Zagadką pozostaje przeznaczenie tunelu. Informacje jakoby była to tajna fabryka broni lub jakichś wojskowych urządzeń nie znajdują potwierdzenia. Tunel ma 465 metrów długości,. 8 szerokości, 5,5 wysokości. Żelbetonowa konstrukcja zadziwia ogromem i solidnością wykonania. Przy wylocie tunelu od strony Żarnowej zachowały się żelazne wrota, w górze budka wartownika, pozostały ślady po szynach kolejowych. Obiekt imponuje ogromem, jakością wykonania, przytłacza zaś surowym, ponurym wyglądem. 

 

ZESPÓŁ PARKOWO PAŁACOWY BYLICKICH W ŻYZNOWIE - Pałac usytuowany jest w obrębie pozostałości okazałego parku krajobrazowego, założonego w 1877 r. W parku stare drzewa, aleje i prostokątny staw z wyspą. Pałac wybudowany został w I połowie XIX w.. Przebudowany częściowo pod koniec XIX i na początku XX wieku zatracił wiele pierwotnych, klasycystycznych cech. Założony na planie wydłużonego prostokąta, piętrowy, murowany, nakryty jest prostym, czterospadowym dachem. Elewacja frontowa, z wgłębnym portykiem (biegnącym przez całą wysokość budynku), wspartym na ośmiu kolumnach dodaje pałacowi wdzięku i lekkości. W elewacji ogrodowej portyk z tarasem stanowiącym przedłużenie ogrodu. Obecnie w pałacu mieści się Dom Dziecka. 

 

KOŚCIÓŁ PARAFIALNY W DOBRZECHOWIE - Położony na niewielkim wzniesieniu kościół parafialny p.w. św. Stanisława Biskupa powstał według planów Teodora Talowskiego, jednego z najwybitniejszych architektów swoich czasów. Wzniesiony w latach 1888 - 1893 zastąpił starą, drewnianą XV wieczną świątynię. Kościół to potężna, neogotycka budowla, do której wiodą kamienne schody. Nad wejściem wyrasta potężna, czworoboczna wieża nakryta dachem namiotowym, wybiegającym w smukłą wieżyczkę. Kościół jednonawowy z transeptem i kaplicami otoczony jest szerokim obejściem i pięknym neobarokowym ogrodzeniem. 

 

BONARÓWKA - Cerkiew drewniana greckokatolicka z 1841 r., obecnie filialny kościół rzymskokatolicki parafii w Żyznowie. Stanowi jednonanową bryłę z przedsionkiem - wieżą. Zewnętrzne ściany kościoła pokryte są gontem, dach ocynkowaną blachą. Na dachu kościoła znajdują się trzy kopuły, w przedsionku i w nawie polichromia Pawła Bogdańskiego z roku 1898, w prezbiterium Pawła Zaporowskiego z roku 1932.

 

GMINA WIŚNIOWA:

 

ZESPÓŁ DWORSKO - PARKOWY MYCIELSKICH W WIŚNIOWEJ - Duży dwór obronny powstał w Wiśniowej w XVI wieku. Został prawdopodobnie wybudowany przez rodzinę Bonerów, ówczesnych właścicieli miejscowości. W XVIII wieku nastąpiła jego bardzo znaczna przebudowa. Kolejni właściciele wsi wystawili dla siebie pałacyk klasycystyczny, a dawny dwór przekształcili w oficynę. Taki stan rzeczy trwał do II wojny światowej, po której to majątek znacjonalizowano. Obecnie większość obiektów jest nieużytkowana, a budynek oficyny funkcjonuje jako przedszkole. W parku za dworem stoi piękna, neoromańska kaplica grobowa, wybudowana w początkach XX w. staraniem Walerii z Tarnowskich Mycielskiej. W niewielkiej Wiśniowej łatwo trafić do dworu. Stoi on wśród drzew zabytkowego parku, na stoku wzgórza, po północnej stronie drogi. Dwór jest budynkiem bardzo obszernym. Zgodnie z renesansowymi wymogami symetrii powstał na planie kwadratu. Posiada dwie nadziemne kondygnacje oraz wysoki, czterospadowy dach, kryty dachówką. ściany dworu są otynkowane, ozdobione bardzo skromnie, zgodnie z modą klasycystyczną. W budynku niestety nie zachowały się żadne elementy wystroju renesansowego. Budynek dworu obronnego stoi w ładnym i nieźle utrzymanym parku. Zaraz obok niego stoi klasycystyczny dworek-pałacyk z XVIII wieku. Jest to piętrowa budowla na planie prostokąta. Wyróżnia ją dość ładny ganek, wsparty na czterech słupach. Warto zwrócić uwagę na ciekawe budynki gospodarcze, należące do dawnego dworu. Szczególnie interesująca jest klasycystyczna brama wjazdowa na teren posiadłości: piętrowa, ozdobiona zgodnie z resztą budynków. Ostatni właściciele dworu - rodzina Mycielskich - byli opiekunami i mecenasami artystów. W okresie międzywojennym Mycielscy gościli m.in. wybitnych malarzy: Leona Chwistka, Jana Cybisa, Józefa Mehoffera, Hannę Rudzką - Cybisową, Władysława Rzepińskiego, Felicjana Kowarskiego, Tytusa Czyżewskiego, Jacka Malczewskiego. 

 

OPARÓWKA - Neoromańska, murowana cerkiew wzniesiona w 1912 r., w której obecnie mieści się kościół rzymskokatolicki. Kaplica wybudowana w XIX w., murowana, wewnątrz rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem i dwa lichtarze - XIX w. Na ścianach wewnętrznych cerkwi znajdują się urzekające prawosławne malowidła, w tym piękna droga krzyżowa, które świadczą o wielowiekowym istnieniu różnych religii na tym terenie. Cerkiew w Oparówce to zabytek wart obejrzenia. Zachwyca swoja prostotą i skromnością a jednocześnie pozostaje "klejnotem" architektury o niecodziennym charakterze. 

 

KAPLICZKI PRZYDROŻNE NA TERENIE POWIATU - Na terenie powiatu strzyżowskiego znajduje się około 400 zabytkowych kapliczek i krzyży przydrożnych. Były wystawiane w przedziale czasowym XVIII - XIX - XX w. Fundowane przez osoby prywatne lub społeczności wiejskie jako wota dziękczynne bądź upamiętniające różne wydarzenia, stanowią nieodłączny element krajobrazu. Kapliczki murowane, drewniane, skrzynkowe, domkowe, słupowe, wnękowe, baldachimowe, figury przydrożne, krzyże spotykamy w lasach, na polach, przy głównych drogach i w wielu innych miejscach. 

 

OPTistat - OPTeam S.A.